JET maakt eerste plasma na upgrade-periode
6 september 2011
Na een shutdown van bijna twee jaar is de Joint European Torus (JET), 's werelds grootste magnetische fusie-experiment, klaar voor bedrijf. JET kreeg tijdens de shutdown van 18 maanden een compleet nieuwe binnenwand. Deze "ITER-like wall" lijkt sterk op de wandmaterialen van het internationale fusie-experiment ITER. Vier maanden van bedrijfsklaar maken na de upgrade is JET klaar voor een nieuwe experimenteer-campagne.
Met JET werken wetenschappers aan de realisatie van fusie-energie, een veilige, schone en praktisch onuitputtelijke energiebron voor toekomstige generaties. Bij kernfusie bootsen wetenschappers de energiebron van de zon na: een waterstofplasma (heet, geladen gas) van miljoenen graden waarin de atoomkernen samensmelten en energie vrijkomt.
Eerste plasma na de upgrade campagne van JET - credit: EFDA/JET
Netto energie uit ITER
Het Europese fusieonderzoek wordt gecoördineerd door de organisatie EFDA. Het doel van de fusiegemeenschap is de bouw van ITER in Zuid-Frankrijk, de internationale fusiereactor die als eerste de technische haalbaarheid van fusie als energiebron aan zal tonen. ITER is ontworpen om 500 MW aan vermogen te produceren, evenveel als een kleine kolencentrale en tien keer méér dan de machine zelf aan energie nodig heeft.
Gloednieuwe machine
EFDA-leider Francesco Romanelli: "Sinds de originele bouw van JET is er nog nooit zoveel aan de machine vernieuwd. Allerlei fusielaboratoria hebben bijgedragen aan de upgrade, we hebben nu echt een kleine ITER. De eerste extreem zuivere plasma's bij ITER-achtige omstandigheden zijn al gemaakt en dat is een goed vooruitzicht voor ITER zelf."
EFDA-leider Francesco Romanelli (achter) en natuurkundige Emmanual Joffrin (voor) volgen een experiment in JET - credit: EFDA/JET
Onderzoeker Maximos Tsalas van FOM-Rijnhuizen werkte jaren bij JET en is aanwezig in de controlekamer tijdens de herstart van het experiment. "Ik was een half jaar geleden voor het laatst bij JET. De ontwikkelingen zijn enorm, JET is echt een gloednieuwe machine geworden. Het is geweldig om hier te kunnen werken aan de eerste serie van experimenten. Het wordt een uitdagende meetcampagne en we kijken er allemaal naar uit om met de nieuwe systemen en binnenwand te werken."
Maximos Tsalas van FOM-Rijnhuizen werkte jaren bij JET en is erg blij met de herstart van de experimenten na de shutdown van 2009 tot 2011 - credit: EFDA/JET
De komende maanden wordt JET steeds dichter bij zijn volle vermogen gebracht. Zo kunnen de onderzoekers wandmaterialen onderzoeken bij vergelijkbare omstandigheden als in ITER. JET is zo een testbed geworden voor ITER, de machine die vanaf 2019 experimenten gaat doen om de technische haalbaarheid van fusie als energiebron aan te tonen.